خیز سازمان فضایی برای ایجاد استارتاپ‌ها در اقتصاد جذاب فضایی

با باور به اینکه توسعه فناوری‌های فضایی تنها برای فضا نیست، در کنار موفقیت‌ها و ناکامی‌هایی که کشور در سال گذشته در این عرصه داشته است، دست اندرکاران حوزه فضا در تلاش هستند تا با آزادسازی داده‌های ماهواره‌ای این داده‌ها را در جهت رفاه جامعه کاربردی کنند، به گونه‌ای که رییس سازمان فضایی از تلاش این سازمان برای تدوین پروانه اپراتوری ماهواره‌های سنجشی و تدوین پروانه اپراتور مخابراتی برای بخش خصوصی خبر داد.

به گزارش ایسنا،“پیام” در مدار آرام نگرفت. این خبر کوتاهی بود که وزیر ارتباطات و فناوری اطلاعات بعد از پرتاب ماهواره مخابراتی دانشگاه امیرکبیر با نام “پیام” توئیت کرد. این ماهواره در روز ۲۵ دی از پایگاه فضایی امام خمینی (ره) پرتاب شد.

این ماهواره از سری میکرو ماهواره‌ها و به سفارش سازمان فضایی ایران از سوی محققان دانشگاه صنعتی امیرکبیر به منظور انجام مأموریت تصویربرداری طراحی و ساخته شده بود.

وزن این ماهواره حداکثر برابر با ۱۰۰ کیلوگرم بوده و قرار بود توسط ماهواره‌بر “سیمرغ” در مدار کم ارتفاع (LEO) و در ارتفاع ۵۰۰ کیلومتری از سطح زمین و با شیب مداری ۵۵ درجه قرار گیرد.

مدل کیفی “پیام” در بهمن ماه سال ۱۳۹۵ در مراسم روز ملی فناوری فضایی رونمایی شد و به گفته دکتر مصطفی صفوی، مجری طرح و عضو هیأت علمی دانشگاه صنعتی امیرکبیر طول عمر مداری آن ۲ سال در نظر گرفته شده بود.

برای ماهواره پیام امیرکبیر سه مأموریت “تصویربرداری سه‌طیفی (سبز- قرمز و مادون قرمز نزدیک) و پانکروماتیک از محدوده ایران (به‌صورت نزدیک به زمان‌واقعی و ذخیره- ارسال) “، “ذخیره و ارسال پیام (S&F)” و “اندازه‌گیری تشعشعات فضایی” در نظر گرفته شده بود.

به گفته دکتر سید مصطفی صفوی، مجری پروژه ماهواره پیام دانشگاه امیرکبیر، این ماهواره در ۳۰۰ ثانیه‌ای که فعال شده بود، GPS ساخت محققان ایرانی اطلاعات و دیتاهای لازم را ارسال کرد و از طریق داده‌های ارسال‌شده تیم تحقیقاتی متوجه شدند ماهواره تا چه ارتفاعی پرتاب و در کجا متوقف شده است. همچنین اعلام شد در صورتی‌که ماهواره‌بر به مدت ۲۰ ثانیه به فعالیت‌های خود ادامه می‌داد، این ماهواره می‌توانست در مدار آرام گیرد.

دکتر مجتبی سرادقی، مدیرکل توسعه فناوری سازمان فضایی نیز در گفت‌وگو با ایسنا، قرار گرفتن در مدار ۵۰۰ کیلومتری را از اهداف پرتاب ماهواره “پیام” دانست و افزود: در صورتی که “پیام” در مدار ۵۰۰ کیلومتری قرار می‌گرفت، به مدت دو سال بدون اعمال نیروی جدیدی در مدار باقی می‌ماند. برای قرار گرفتن “پیام” در مدار، این ماهواره باید به سرعت لازم ۸ کیلومتر در ساعت می‌رسید و این سرعت را ماهواره‌بر به ماهواره اعمال می‌کند و از آنجایی که جوی در این مدار وجود ندارد، ماهواره با سرعت اولیه به دور مدار می‌گردد، ولی “پیام” به این سرعت نرسید؛ از این رو این ماهواره آماده تزریق به مدار نشد.

مدیر کل توسعه فناوری فضایی سازمان فضایی خاطرنشان کرد: اگر ماهواره‌ای به سرعت مورد نظر نرسد، سقوط کرده و به زمین برخورد می‌کند و اگر به بیش از سرعت لازم برسد، از مدار خارج شده و به سمت سایر سیارات می‌رود.

سرادقی در خصوص موتورها و پیش‌رانش‌های “پیام”، گفت: در برخی ماهواره‌ها زمانی که مأموریت‌های بیشتری هدف‌گذاری می‌شود و یا می‌خواهیم مدار را تغییر دهیم، موتورهایی که شبیه پرتابگرهای کوچک هستند، نصب می‌شوند. این موتورها هم تنظیمات مداری را انجام و هم وضعیت ماهواره‌ها را در وضعیت قابل انتظار قرار می‌دهند.

سرادقی اضافه کرد: زمانی که ارتفاع مداری ماهواره افزایش می‌یابد، طول عمر ماهواره نیز از ۲ به ۵ سال افزایش می‌یابد و زمانی از این موتورها استفاده می‌شود که ماهواره در مدار قرار گرفته باشد و می‌خواهیم ماهواره را حفظ کنیم؛ ولی در پروژه “پیام” تصحیح مداری تعریف نشده بود.

سرادقی ادامه داد: در پرتاب ماهواره مشکل فنی در ماهواره‌بر برای رساندن ماهواره به مدار ایجاد شد.

بعد از یک پرتاب ناموفق با توجه به توانمندی‌هایی که در دانشگاه صنعتی امیرکبیر ایجاد شده، بر اساس برنامه‌ریزی سازمان فضایی، ساخت ماهواره “پیام ۲” نیز در دستور کار این دانشگاه قرار گرفته است.

اینکه محققان توانستند ماهواره‌ای بیش از ۵۰ کیلوگرم بسازند و مدار آن را از ۲۵۰ تا ۳۰۰ کیلومتری به ۵۰۰ کیلومتری برساند، سابقه تحقیقاتی ۴۰ ساله کشور در این حوزه بوده است.

ردیف

نام ماهواره

سازنده مأموریت زمان پرتاب آخرین‌وضعیت عمرمداری وزن به KG
۱ مصباح سازمان پژوهش‌های صنعتی ایران سنجش از دور بلوکه شده در ایتالیا
۲ امید سازمان فضایی مخابراتی ۱۵ بهمن ۱۳۸۷ پرتاب‌شده ۸۲ روز ۲۷
۳ نوید علم و صنعت سنجش از دور ۱۴ بهمن ۱۳۹۰ پرتاب‌شده ۶۰ روز ۵۰
۴ رصد مالک اشتر تصویربرداری ۲۵ خرداد ۱۳۹۰ پرتاب شده ۳ هفته ۱۵.۳
۵ فجر سازمان صنایع هوافضا وزارت دفاع تصویربرداری ۱۳ بهمن ۱۳۹۳ پرتاب شده ۶۰
۶ سینا به سفارش وزارت علوم سنجش از دور ۶ آبان ۱۳۸۶ پرتاب شده
۷ پیام دانشگاه امیرکبیر سنجشی ۲۵ دی ۱۳۹۷ پرتاب ناموفق ۱۰۰
۸ ظفر علم و صنعت سنجش از دور تحویل تا شهریور ۹۸ مراحل پایانی ساخت ۲.۵ تا ۳ سال ۹۰
۹ تدبیر علم و صنعت سنجشی تحویل به پرتابگر ۵۰
۱۰ طلوع صنایع‌الکترونیک وزارت دفاع سنجش‌ازدور آماده پرتاب ۲ تا ۳ سال ۱۰۰
۱۱ ناهید ۱ پژوهشگاه‌فضایی زمین آهنگ-مخابراتی آماده‌سازی برای پرتاب ۵۰
۱۲ ناهید ۲ پژوهشگاه‌فضایی مخابراتی در حال ساخت ۲ سال ۱۰۰
۱۳ پارس ۱ مشارکت‌دانشگاه‌ها سنجش‌ازدور ساخت نمونه مهندسی ۱۴۰
۱۴ پارس ۲ پژوهشگاه فضایی سنجش‌ازدور ۱۴۰۰ ۱۰۰
۱۵ سها پژوهشگاه فضایی سنجش‌ازدور ۳ سال ۱۵۰
۱۶ دوستی شریف سنجش‌ازدور پرتاب ناموفق ۵۲
۱۷ خلیج‌فارس مالک اشتر مخابراتی

امروزه دیگر توسعه فناوری‌های فضایی تنها برای دستیابی به فضا نیست، بلکه توسعه این فناوری اقتصاد عظیمی را شکل داده و به عنوان یکی از حوزه‌های جذاب اقتصادی از آن یاد می‌شود. به گونه‌ای که بر اساس آمارهای جهانی، اقتصاد فضا در یک دهه گذشته رشدی ۱۳۹ درصدی داشته، در حالی که متوسط رشد اقتصاد جهانی ۱۹.۴ درصد بوده است و در عین حال ۷۶ درصد از اقتصاد فضا توسط بخش خصوصی مدیریت شده است. در این بین صنعت اطلاعات مکانی که بخشی از اقتصاد نوظهور فضایی است، طبق آمارهای منتشر شده از سوی سازمان فضایی ایران در سال ۲۰۱۷ میلادی با چرخش مالی مستقیم ۲۹۰ میلیارد دلار مواجه بوده و پیش‌بینی می‌شود در سال ۲۰۲۰ به ۴۳۹ میلیارد دلار برسد.

این در حالی است که بر اساس اعلام سازمان فضایی ایران، رشد سالانه ۱۳.۶ درصد در جهان و ۱۷.۶ درصد در خاورمیانه برای این صنعت وجود دارد. طبق آمار منتشر شده از سوی سازمان فضایی ایران در سال ۲۰۱۷ اقتصاد صنعت ماهواره سنجش از دور در جهان ۴۰ میلیارد دلار بوده است و پیش‌بینی شده این صنعت در ۲۰ سال آینده رشدی یک هزار و ۳۰۰ درصدی داشته باشد، بنابراین اقتصاد نوظهور فضا یک ظرفیت و فرصت مهم برای خلق ثروت است که باید از آن به بهترین صورت ممکن استفاده کرد.

بر اساس برآورد کارشناسان، اقتصاد جهانی فضا تا سال ۲۰۴۰ به بیش از ۱.۱ تریلیون دلار خواهد رسید. در حال حاضر سهم اقتصاد ایران در فضا یک دهم درصد است که طبق سند چشم‌انداز باید به ۶ درصد رشد یابد که با توجه به ۳۰ هزار نیروی تحصیل‌کرده متخصص در حوزه صنعت هوا فضا، پتانسیل بسیار بالایی برای نقش‌آفرینی در این صنعت وجود دارد.

دکتر شبنم یزدانی، دستیار رئیس سازمان فضایی، توسعه کسب‌وکارهای فضاپایه را یکی از برنامه‌های این سازمان بعد از دستیابی به چرخه کامل ایران به فناوری فضایی می‌داند و یادآور می‌شود: در راستای تحقق سیاست‌های دولت برای توسعه کسب و کارها و اشتغالزایی، سازمان فضایی ایران تصمیم به برگزاری رویداد شناسایی و توانمندسازی کسب و کارهای فضاپایه گرفته است.

وی افزود: در توسعه کسب و کارهای فضاپایه، داده‌های ماهواره‌ای و همچنین فناوری فضایی موجود در کشور، این قابلیت را دارند تا توسط نوآوران و متخصصان مورد استفاده قرار گرفته و به یک کسب و کار با انواع مشتریان دولتی، خصوصی و عمومی تبدیل شوند.

به منظور تحقق این هدف بنا بر تأکیدات دکتر مرتضی برابری، رئیس سازمان فضایی داده‌های فضایی آزادسازی خواهند شد تا شرکت‌ها و استارتاپ‌های این حوزه بتوانند کسب و کارهای فضا پایه خود را توسعه دهند.

علاوه بر آن سازمان فضایی ایران با اعلام فراخوانی از بخش خصوصی برای کسب مجوز بهره‌برداری از ایستگاه اخذ تصاویر ماهواره‌ای، دعوت کرده است. یکی از روش‌های دسترسی به تصاویر ماهواره‌ای، احداث ایستگاه اخذ مستقیم همراه با حق امتیاز دریافت تصاویر از مالک ماهواره (اپراتور) است. بر این اساس به منظور ایجاد بستر قانونی سرمایه‌گذاری بخش خصوصی در این حوزه و نیز ارائه خدمات ارزش افزوده سنجش از دور مبتنی بر داده‌های اخذ شده، سازمان فضایی ایران اقدام به تدوین مجوز بهره‌برداری از ایستگاه اخذ داده‌های ماهواره‌ای کرده است.

بر همین اساس از تمام شرکت‌های علاقه‌مند به سرمایه‌گذاری در زمینه احداث و بهره‌برداری از ایستگاه اخذ داده‌های ماهواره‌ای به منظور کسب مجوز و نیز مشارکت در تصمیم‌گیری‌های مربوط در نهایی‌سازی و تصویب مجوز فوق، دعوت شد.

دکتر مرتضی براری، رئیس سازمان فضایی ایران از تلاش این سازمان برای تدوین پروانه اپراتوری ماهواره‌های سنجشی و تدوین پروانه اپراتور مخابراتی برای بخش خصوصی خبر داد و گفت: این اقدام، سرآغاز سهم‌گیری کشور از اقتصاد فضایی جهانی خواهد بود.

وی اضافه کرد: تدوین این پروانه تسهیل‌کننده حضور بیشتر بخش خصوصی در این عرصه خواهد بود، ضمن آنکه تلاشی برای کاهش تصدی‌گری دولت در این عرصه به شمار می‌رود.

براری با بیان اینکه تدوین پروانه اپراتوری خصوصی مخابراتی از ماه‌ها قبل توسط این سازمان آغاز شده است، یادآور شد: این امر گام مهم دیگری برای حضور هرچه بیشتر بخش خصوصی در صنعت فضایی است که بر این اساس به‌زودی نخستین اپراتور خصوصی نیز معرفی خواهد شد و آغاز به کار خواهد کرد.

انتهای پیام

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code